دفاع مقدس، مدرسۀ نوآوری

جنگ ذاتاً پدیده‌ای خشن و خسارت‌بار است، اما می‌تواند در دل خود فرصت‌های بزرگی را نیز خلق کند. با این حال جریان تحریف جنگ هنگام توصیف دفاع مقدس هشت‌ساله ملت ایران، تنها همان وجه خسارت‌بار و خشونت‌آمیز را می‌بیند و بیشتر بر ویرانی‌ها، نابودی سرمایه‌ها و منابع، از دست رفتن فرصت‌ها، از دست دادن جان‌ها و … تاکید دارد؛ یعنی صرفا هزینه‌های جنگ را می‌بیند. آن فرصتی که در بستر دفاع مقدس خلق شد و به بهترین وجه توسط ملت ایران مورد استفاده قرار گرفت از جنس سرمایه‌سازی‌هایی است که برای کشور صورت گرفت و برای سال‌های طولانی آن را بیمه کرد. رهبر انقلاب در ارتباط تصویری با شرکت‌کنندگان در آئین تجلیل از پیشکسوتان دفاع مقدس، مورخ ۳۱ شهریور ۱۳۹۹ تفصیلا به این موضوع اشاره کرده اند:

دفاع مقدّس برای کشور سرمایه‌سازی کرد و سرمایه‌های ارزشمندی را برای کشور به وجود آورد. آورده‌های دفاع مقدّس خیلی زیاد است. اوّلاً امنیّت کشور به برکت دفاع مقدّس است؛ یعنی دفاع مقدّس نشان داد که هزینه‌ تعرّض و تجاوز به این کشور خیلی زیاد است. این به برکت دفاع مقدّس ثابت شد؛ این، امنیّت می‌دهد به یک کشور. وقتی یک ملّت نشان داد که همّت و قدرت دفاع از خودش را دارد و پاسخ کوبنده به متجاوز می‌دهد، موجب می‌شود که متجاوز در تجاوز خودش به این کشور و این ملّت تأمّل کند و اگر بخواهد عاقلانه عمل کند، بفهمد که به‌صرفه‌اش نیست، برایش خیلی هزینه دارد؛ این امنیّت مربوط به آن است.

ثانیاً به ملّت ما روحیه‌ی خودباوری داد. این خودباوری در بین جمع کثیری از مردم که خوشبختانه امروز شما در میدان علم و در میدانهای گوناگون  -[یعنی] ساخت‌وساز و دیگر چیزها- گاهی مشاهده می‌کنید، عمدتاً به خاطر دفاع مقدّس است؛ یعنی فرض کنید که یک جوان بیست‌وچندساله با اقتدار تمام، با اطمینان به نفْس تمام، یک جمعیّتی را ، یک لشکر را دنبال خودش راه می‌انداخت می‌رفت و به دشمن ضربه‌ی قاطع می‌زد؛ این به مردم احساس خودباوری می‌دهد، احساس اطمینان به نفْس میدهد. و دفاع مقدّس توانست ثابت کند که ملّت ایران از ورطه‌هایی مثل ورطه‌ی جنگ تحمیلی می‌تواند با سربلندی، سر بلند کند.

بعد، این حرکت به سمت نوآوری فنّی و علمی را هم ما در دفاع مقدّس به دست آوردیم؛ چون در دفاع مقدّس نیاز داشتیم به خیلی چیزها و در اختیارمان نبود، امکاناتش را نداشتیم و نیروهای مؤمن، فداکار رفتند به فکر اینکه درست کنند. مثلاً فرض کنید مرحوم شهید حسن [تهرانی]مقدّم در همان اوقات، در یک بخشی این ماجرای موشک‌سازی را به یک شکلی راه انداخته بود که ایشان و دیگران به ما گفتند بیایید بازدید کنید؛ رفتیم آنجا دیدیم که بله اینها شروع کرده‌اند. خب ما احتیاج به موشک داشتیم، موشک هم به ما داده نمی‌شد، دشمن هم موشک داشت، با موشک می‌زد، این ما را -یعنی نیروهای مستعدّ ما را- به فکر انداخت که یک کاری بکنند؛ و [این کار را] کردند و خوبش را هم کردند و به بهترین وجهی هم از عهده برآمدند تا امروز که خب مشخّص است. بنابراین، این هم حرکت به سمت نوآوری.

 اقدام به کارهای بظاهر نشدنی؛ این هم از چیزهایی بود که دفاع مقدّس به ما یاد داد. دفاع مقدّس این سرمایه را برای ما به وجود آورد که بدانیم بعضی کارها هست که بظاهر نشدنی است امّا در واقع اگر همّت کنیم، شدنی است؛ این را ما در دفاع مقدّس یاد گرفتیم، این هم یکی از سرمایه‌های ما است.

و از این گذشته سرمایه‌های انسانیِ ما را ارتقا داد؛ خوشبختانه از عناصر حاضر در هشت سال دفاع مقدّس، بعدها -[یعنی] امروز و دیروز و ان‌شاءالله در آینده- افراد بی‌شماری در بخشهای مختلف و گوناگون کشور مشغول خدمت‌گزاری بوده‌اند و هستند که یک نمونه‌اش شهید سلیمانی عزیز ما بود که خب در عرصه‌ی دیپلماسی و بین‌المللی و مانند اینها، در منطقه یک فعّالیّت شگفت‌آوری داشت؛ یعنی واقعاً حالا هنوز دوستان و برادران مؤمن و ملّت عزیز ایران از سعه و گستره‌ی کار شهید سلیمانی مطّلع نیستند؛ از یک چیزهایی [مثل این]که در مثلاً فلان جبهه بوده و حضور داشته آگاهند؛ ریزه‌کاری‌های کار او خیلی بیش از این حرفها است که حالا شاید ان‌شاءالله در آینده این ریزه‌کاری‌ها بتدریج آشکار بشود. این یک سرمایه‌ انسانی بود که در جنگ درست شد؛ یعنی پایه‌گذاری امثال قاسم سلیمانی‌ها، در جنگ، در دوران دفاع مقدّس گذاشته شد.

تاکید رهبر انقلاب در این بیانات از جنس سرمایه‌سازی‌های «انسانی» و سرریز‌هایی است که این نوع سرمایه‌سازی برای کشور ایجاد کرده است: امنیتی که برای کشور ایجاد شد، حاصل مقاومت جانانه و اتحاد کم‌نظیر ملت ایران در دوران جنگ بود؛ نوآوری‌های فراوان فنی و علمی که در عرصه‌های مختلف بدست آمد و کارهای به ظاهر نشدنی که صورت گرفت، به برکت روحیه خودباوری بود که جوانان ما در میدان دفاع مقدس کسب کردند و از همه مهم‌تر سرمایه‌های انسانی که برای کشور خلق شد، عمدتا در میدان جنگ امکان بروز و ظهور یافتند.

اساسا ما نمی‌توانیم این نوع روایت‌ها را در توصیفی که جریان تحریف از جنگ ارائه می‌دهد، مشاهده کنیم، چرا که در جهان‌بینی این جریان، لایه‌های درون‌زا و زیربنایی پیشرفت یعنی بروز و شکوفایی توانمندی‌های انسانی اساسا جایی ندارد و تمرکز صرفا بر روی لایه‌های ظاهری، روبناها و نمادهای بیرونی توسعه است؛ یعنی منطبق بر همان تصویری که مکاتب غرب‌گرا سعی دارند به عنوان نماد توسعه و پیشرفت در دنیا غالب کنند.

جالب اینجاست که در جنگ اخیر ۱۲ روزه که از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی بر ملت ایران تحمیل شد، باز هم شاهد چنین تقابل‌های گفتمانی و روایت‌سازی‌های چندگانه بودیم. در این مدت کوتاه، ملت ایران یک بار دیگر تلخی‌ها و ویرانی‌ها و از دست‌رفتن‌های حاصل از جنگ را در درون خود چشید، اما همزمان جوانه امید و اتحاد و مقاومت و خودباوری را نیز در عمق جانش احساس کرد. و این دقیقا آن نقطه‌ای است که روایت‌گران عرصه جنگ باید همت خود را به کار گیرند تا از دریچه‌ای درست به روایت‌سازی از دفاع مقدس بپردازند، خواه عرصه دفاع مقدس هشت ساله باشد یا دفاع مقدس دوازه روزه.