جدیدترین مطلب
۱۴۰۴٫۱۰٫۱۰
نونی صفر؛ چهار عملیات، چهار روایت، یک خاطرهنگار
بسم الله الرحمن الرحیم معرفی: یکی از درگیری های مرسوم بین نویسندگان و راویان کتب دفاع مقدس، روایت ناصحیح از واقعیت است. فقدان درک درست از واقعیت دفاع مقدس موجب عدم پایبندی به آن و تولید روایتی اغراق آمیز یا ناکافی میشود و این مشکل معمولا در کتابهایی رخ میدهد که راوی غیر از نویسنده باشد. این مشکل با وحدت راوی و نویسنده در کتاب «نونی صفر» برطرف شده است. سید حسن شکری در این کتاب، راوی چهار پرده از دفاع مقدس است. در هر پرده روایت کامل حضور خود را در قبل، حین و بعد از عملیات بیان میکند و روایتگر سختی و آسانی و خوشی و ناخوشی عملیاتها با جزئیات کامل میشود. در پرده اول به عملیات والفجر هشت در شبهجزیره فاو میپردازد. حضوری که یک ماه و نیم پس از عملیات بار دیگر تجدید میشود. در پرده دوم، عملیات کربلای یک که بهمنظور آزادسازی مهران اتفاق افتاد به نمایش درمیآید. مولف در پرده سوم، انتهای عملیات کربلای پنج را به تصویر میکشد. این پرده، روایتگر مجروح شدن نویسنده و شهادت برادرش است. پرده آخر کتاب نیز برای روایت عملیات کوهستانی بیتالمقدس ۴ تخصیص داده شده است. ویراست دوم این کتاب در زمستان ۱۳۹۹ توسط انتشارات روایات باران…
۱۴۰۴٫۱۰٫۱۰
دفاع مقدس، مدرسۀ نوآوری
جنگ ذاتاً پدیدهای خشن و خسارتبار است، اما میتواند در دل خود فرصتهای بزرگی را نیز خلق کند. با این حال جریان تحریف جنگ هنگام توصیف دفاع مقدس هشتساله ملت ایران، تنها همان وجه خسارتبار و خشونتآمیز را میبیند و بیشتر بر ویرانیها، نابودی سرمایهها و منابع، از دست رفتن فرصتها، از دست دادن جانها و … تاکید دارد؛ یعنی صرفا هزینههای جنگ را میبیند. آن فرصتی که در بستر دفاع مقدس خلق شد و به بهترین وجه توسط ملت ایران مورد استفاده قرار گرفت از جنس سرمایهسازیهایی است که برای کشور صورت گرفت و برای سالهای طولانی آن را بیمه کرد. رهبر انقلاب در ارتباط تصویری با شرکتکنندگان در آئین تجلیل از پیشکسوتان دفاع مقدس، مورخ ۳۱ شهریور ۱۳۹۹ تفصیلا به این موضوع اشاره کرده اند: دفاع مقدّس برای کشور سرمایهسازی کرد و سرمایههای ارزشمندی را برای کشور به وجود آورد. آوردههای دفاع مقدّس خیلی زیاد است. اوّلاً امنیّت کشور به برکت دفاع مقدّس است؛ یعنی دفاع مقدّس نشان داد که هزینه تعرّض و تجاوز به این کشور خیلی زیاد است. این به برکت دفاع مقدّس ثابت شد؛ این، امنیّت میدهد به یک کشور. وقتی یک ملّت نشان داد که همّت و قدرت دفاع از خودش را دارد و…
۱۴۰۴٫۱۰٫۱۰
گلعلی بابایی: متأسفانه مسئولان دچار کجفهمی شدند. آقا هیچگاه توصیه به تولید فلهای و بیکیفیت نمیکند.
سلام و عرض ادب. منونم از وقتی که در اختار ما گذاشتید. همانطور که در پیام قبلی عرض کردم ما در پی یافتن پاسخهایی برای مسائل اساسی حوزۀ ادبیات پایداری هستیم. چند پرسش را پیشتر برایتان ارسال کردم؛ قصدمان این بود که ضمن زیارت شما، گفتگویی درباره آن سؤالات و برخی موضوعات راهبردی دیگر داشته باشیم تا مسیر برای ما روشن شود. تمام این مباحث به موضوع «صد برابری» بازمیگردد و قصد ما تشکیل یک «اتاق عملیات» برای این هدف است. نخستین پرسش این است که کارکرد واقعی ادبیات پایداری چیست؟ قرار است ادبیات دفاع مقدس چه اتفاقی را رقم بزند؟ -منظورتان ادبیات پایداریِ آکادمیک است که در دانشگاهها تدریس میشود یا حوزههای دیگر؟ –مقصودم همین کتابها و آثاری است که تولید میشود و در جشنوارهها شرکت میکند. کارکرد این آثار چیست؟ قرار است چه باری از روی دوش جامعه بردارد؟ ما انتظارات زیادی از این حوزه داریم؛ رهبری بر افزایش صد برابری آثار تأکید دارند، در جبهه انقلاب تلاشهای بسیاری صورت میگیرد و ایشان بر کتابها تقریظ مینویسند. حال پرسش اینجاست که خروجی نهایی این جریان چیست؟ با چه سنجهای باید کارکرد و موفقیت ادبیات پایداری را ارزیابی کرد؟نکتهای مطرح است که میگوید بخشی از بازیگران و آثار…
۱۴۰۴٫۰۹٫۲۷
معصومه رامهرمزی: ما دنبال قهرمانِ کامل رفتیم، اما رفتار قهرمانانه را ندیدیم.
بسمالله الرحمن الرحیم. ممنون هستم از وقتی که گذاشتید. باعث افتخار بنده است که در خدمت شما بزرگواران باشم. ما یک مسئله مهمی در ادبیات پایداری و دفاع مقدس داریم که دوستان روی آن گفتگو و بحث میکنند. قصد ما این است که این فضا، مسائل و مباحثش را روشنتر کنیم و درباره آن حرف بزنیم. سؤالاتی که خدمت شما فرستادیم برای شناخت فضایی است که در آن هستیم. سؤال اصلی و ابتدایی این بود: واقعاً کارکرد ادبیات دفاع مقدس یا ادبیات پایداری چیست؟ همه اتفاقاتی که در حوزه ادبیات پایداری میافتد، اگر یک بستهدر نظر بگیریم، قرار است که تولید شوند، منتشر شوند و خوانده شوند تا چه اتفاقی بیفتد؟ ما داریم این همه بار را روی دوش ادبیات پایداری میگذاریم! گاهی حس میکنیم شاید هر ایراد یا کاستی در فضای فرهنگی که میبینیم، از این طریق باید حل شود. پس کارکرد آن باید روشن شود و در سؤال اول واقعاً برای ما مهم است که به نظر شما کارکرد آن چیست؟ قرار است با ادبیات پایداری و دفاع مقدس چه اتفاقی بیفتد؟ خانم رامهرمزی: کارکرد آن تا الآن چه بوده است یا چه باید باشد؟ آقای صفایی: به طور کارکرد آن از نظر شما چیست؟ بعد میخواهیم متوجه…
۱۴۰۴٫۰۹٫۲۹
نقدی بر کتاب یک دریا ستاره
بسم الله الرحمن الرحیم با آنکه از عنوان «خاطرات همسر شهید» معمولاً تصویری از شهید در ذهن متبادر میشود، «یک دریا ستاره» مسیر دیگری را در پیش گرفته است. تمرکز اصلی این کتاب نه بر شخصیت شهید، که بر سرگذشت و زندگی خانم زهرا تعجب است. به بیان دیگر همانطور که راوی از شخصیت هایی نظیر مادر، برادر و دوست خود یاد میکند و وقایع مرتبط با ایشان را توضیح میدهد، از همسرش نیز در بخش هایی از کتاب صحبت به میان میآورد و چندان به دنبال ارائه تصویری کامل از زندگی شهید نیست. «یک دریا ستاره» نتیجه ده جلسه مصاحبه سیدقاسم یاحسینی با زهرا تعجب همسر شهید مسعود (حبیب) خلعتی است. نویسنده در ابتدا کودکیِ فقیرانه و پر از سختی راوی آبادانی تا پیش از انقلاب اسلامی را به تصویر میکشد و پس از آن به شرح اتفاقات پیرامون او در سال ۵۷ میپردازد. در کشاکش خاطرات کودکی و نوجوانی راوی، به صورت گذری اطلاعاتی از شهید که دوست برادر راوی است و به خانه ایشان رفتوآمد دارد نیز به مخاطب داده میشود. سال ۵۹ شهید از راوی خواستگاری میکند و پس از جواب مثبت اولیه، جواب منفی میشنود. دو هفته پس از حمله عراق به ایران، راوی به…
۱۴۰۴٫۰۹٫۲۹
جنگ به مثابه بختک / نقدی بر رمان نوجوان دود پشت تپه
به نام او محمدرضا بایرامی در «دود پشت دود» جنگ را مثل یک بختک به تصویر کشده است. کتابی که راوی آن نوجوانی به نام عزیز است و به مرور وقایعی از روستای تلخرود را به خاطر میآورد. خاطرات عزیز به سال نو گره خوردهاند و التبه تدارک آتشبازی چهارشنبهسوری و چیدن گل بنفشه برای سفرهی عید. برای عزیز جنگ چیزی غریب و دور است. برادر بزرگترش یعنی طاهر رزمنده است ولی خودش درکی از جنگ ندارد و بیشتر درگیر عروسی احتمالی شیرین، دخترعمویش، با طاهر است و در انتظار برگشتن برادر و دیدن دوباره او به سر میبرد. ما قصهی «دود پشت دود» را از زبان عزیز میشنویم. روایت اول شخص و آمیخته به همین رویاهای بچگانه که ته دردسرش امتحان انشای ترم است و نهایت آرزویش هم چیدن بنفشه و خار و گَوَن برای عید و چهارشنبهسوری. عزیز ذهنی آشفته دارد و به مرور خاطراتش را به یاد میآورد و گویا همراه مخاطب خودش هم به همان رویا میرود. مدت زیادی طول نمیکشد و جنگ خودش را به روستای تلخرود هم میرساند. آن هم درست شب چهارشنبهسوری. رویا پایان مییابد و عزیز و هم سن و سالهایش مجبورند برای زندگیشان دست به یقیهی بختکی به نام جنگ…
۱۴۰۴٫۰۹٫۱۳
نقش فرماندهی امام در جنگ مورد غفلت واقع شده است!
در این سی و چند سالی که از جنگ تحمیلی عراق علیه ملت ایران میگذرد، یکی از مهمترین دغدغههای رهبر انقلاب، بحث روایت درست از جنگ بوده است. در نگاه رهبری این روایت در مقابل یک ضد روایت شکل میگیرد به اسم جریان تحریف جنگ، که شگرد آن بدین گونهاست که عظمتی که ملت ایران در جنگ آفریده است را نادیده میگیرد؛ انکار میکند، یا آن را کوچک و بیاهمیت جلوه میدهد و برعکس، میگردد و نقاط ضعف واقعی یا حتی پنداری را پیدا میکند و آن را بزرگ میکند و مورد مداقه و چالش قرار میدهد. یکی از مصادیق این تحریف در بیان رهبری، تشکیک در نقش رهبری و فرماندهی امام خمینی (ره) در جنگ است که ایشان یکی از محورهای بیانات خود را در ارتباط تصویری با شرکتکنندگان در آئین تجلیل از پیشکسوتان دفاع مقدس در ۳۱ شهریور ۱۳۹۹ بدان اختصاص داده اند: جنگ تحمیلی و دفاع مقدّس ما آغاز شد؛ اینجا است که انسان نقش بسیار حسّاس و شگفتانگیز رهبری و فرماندهیِ امام بزرگوار را تشخیص میدهد. امام در یک چنین شرایطی توانست آغاز جنگ را و بعد تداوم این حرکت را در زیر چشم خود و ارادهی خود به پیش ببرد و اداره کند. بعضیها…
۱۴۰۴٫۰۶٫۱۸
جستوجوی حقیقت در آینه رنج و آزادگی
بسم الله الرحمن الرحیم یادمان علمی سید آزادگان: اگر بنا باشد با عینکی علمی به تاریخ زندگانی سید علی اکبر ابوترابی فرد نگاه کنیم، میبایستی به سراغ کتاب «پاسیاد پسر خاک» اثر محمد قبادی برویم. چرا این کتاب را باید اثری علمی بدانیم؟ به دلیل آنکه نویسنده در حد وسع روزگار خود، از منابع مکتوب و غیرمکتوب را گرد هم آورده و سعی کرده از میان نوشتهها و مصاحبهها، آنچه که به واقعیت نزدیکتر است را به مخاطب عرضه کند. و این مطلب نه آنکه دیگر آثار دفاع مقدس غیرواقعی باشند که در واقع بیانگر زحمت نویسنده این کتاب برای رسیدن به واقعیت از بین منابع متکثر و احتمالا متعارض، میباشد. آقای قبادی در این اثر وسواس به خرج داده و سعی کرده قدمی خلاف آنچه که برایش مسلم شده است برندارد و ننویسد. این وسواس را میتوان در برخی عبارتها نظیر «بعید بهنظر نمیرسد» مشاهده کرد که نشان می دهد نویسنده هرچند به قطعیت نرسیده ولی احتمال مسئله را نیز کم نمیداند پس فهم خود را با عدم قطعیت و احتمال مطرح کرده است. با این تفاسیر توقع روایتی داستانی از این کتاب، توقعی نابهجاست که نویسنده تمام اهتمامش را بر کشف واقعیت گذاشته و نه پرداخت…
